Av. Barış Selçuk Şahin

Bu Yazı İçerisinde Yer Alan Başlıklar
Yetim Aylığı Nedir?
Yetim aylığı, bir diğer adıyla ölüm aylığı, sigortalının vefatının ardından kanunen belirlenen kişilere bağlanan bir aylıktır. Hangi şartlarda ve kime bağlanacağına ilişkin mevzuatımızda çeşitli düzenlemeler mevcuttur.
Bu yazımızda ise yalnızca eşi ile boşandıktan sonra fiilen birlikte yaşadığı iddiasına dayanılarak aylığı kesilen kız çocuklarının aylıklarının tekrardan bağlanıp bağlanamayacağından bahsedeceğiz.
Yetim Aylığı Neden Kesilir?
Yetim aylığı çeşitli nedenlere bağlı olarak kesilebilmektedir. Bu nedenlerden en çok karşılaşılan ise aylık bağlanan kişinin boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamaya devam ettiğinin Sosyal Güvenlik Kurumu denetmenleri aracılığıyla tespit edilmesidir.
Hak sahibi olarak aylık alan kız çocuklarının boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamaya devam ettiğinin Sosyal Güvenlik Kurumu denetmenleri tarafından tespit edilmesi durumunda bağlanan aylığı kesilir ve ödenen aylıklar faiziyle birlikte aylık bağlanan kişilerden tahsil edilir.
Boşandığınız eşinizle fiilen birlikte yaşamaya devam etmeniz durumuna kimi zaman muvazaalı boşanma da denilmektedir. Bu sebeple Sosyal Güvenlik Kurumu denetmenleri aracılığıyla muvazaalı boşanma yaptığınız tespit edilmesi durumunda almakta olduğunuz aylığınız kesilebilir ve ödenen aylıklar faiziyle birlikte aylık bağlanan kişilerden tahsil edilir.
Yasal Düzenleme
Yetim aylığının kesilmesine ilişkin yasal düzenleme 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu‘nda yer almaktadır.
5510 sayılı Kanun m. 56: “Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar, 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır.”
5510 sayılı Kanun m. 96: “Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;
a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,
b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan,
itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır.”

Muvazaalı Boşanma – Boşandığı Eşiyle Fiilen Birlikte Yaşama
Almakta olduğunuz aylığınızın muvazaalı boşanma gerekçesiyle, başka bir deyişle boşandığınız eşinizle fiilen birlikte yaşadığınız gerekçesiyle kesilmesi durumunda ne yapmalısınız?
Öncelikle yapmanız gereken almakta olduğunuz yetim aylığının veya ölüm aylığının kesilme sebebini araştırmaktır. Bunun için ise en yakın Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğüne başvurabilirsiniz.
Boşandığınız eşinizle fiilen birlikte yaşamaya devam ettiğinizin tespiti için Sosyal Güvenlik Kurumu denetmenleri tarafından gizli bir denetim yapılmaktadır. Bu denetim sırasında hak sahibi olarak yetim aylığı ya da ölüm aylığı alan sizin de beyanlarınıza başvurulabilir. Bu durumda sizlere hangi konuda araştırma yaptıklarını ve bu konuda sizin de beyanlarınızı yazılı olarak sunmanızı istedikleri takdirde aslında daha sonra gerçekleşen yetim aylığı ya da ölüm aylığının kesilme sebebini de anlamış olursunuz. Ancak belirtmiş olduğumuz üzere aylığınızın kesilme sebebini net bir şekilde öğrenmek için Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurmanızda fayda bulunmaktadır.
Aylığınızın boşandığınız eşinizle birlikte yaşadığınız iddiasıyla kesilmesi durumunda Sosyal Güvenlik Kurumunun yapmış olduğu bu işleme karşı dava açabilirsiniz.
Bu Süreçte Hangi Belgeler Önemlidir?
Hak sahibi olarak almakta olduğunuz aylığın, boşandığınız eşinizle fiilen birlikte yaşamaya devam ettiğiniz iddiasıyla kesilmesi durumunda tarafınıza Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından çeşitli tebligatlar yapılacaktır.
Öncelikle belirtmek gerekir ki aylığınızın kesilip kesilmediğini ya da durdurulup durdurulmadığını e-Devlet üzerinden de öğrenebilirsiniz. Ancak yine de Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan tebligatlar son derece önemlidir.
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan bazı tebligatlar şunlardır:
- Aylığınızın kesildiğine ya da durdurulduğuna dair bilgi yazısı
- Aylığınızın kesilmesi ya da durdurulması neticesinde tarafınıza ödenen aylıkların faizi ile iadesine ilişkin borç bildirim kağıdı
- Aylığınızın kesilmesi ya da durdurulması neticesinde tarafınıza ödenen bayram ikramiyelerinin faizi ile iadesine ilişkin borç bildirim kağıdı
- Aylığınızın kesilmesi ya da durdurulması neticesinde tarafınıza ödenen yersiz sağlık giderlerinin faizi ile iadesine ilişkin borç bildirim kağıdı
Tüm bu tebligatların yanı sıra yetim aylığınız ya da ölüm aylığınızın boşandığınızın eşinizle fiilen birlikte yaşamaya devam ettiğiniz gerekçesiyle kesilmesi işleminin dayanağı niteliğindeki Sosyal Güvenlik Kurumu denetmeninin düzenlemiş olduğu Denetmen Raporu bu süreçte büyük önem arz etmektedir. Çünkü aylığınızın kesilmesi ya da durdurulması işleminin gerekçesi denetmen raporunda yer almaktadır. Bu sebeple denetmen raporunu Sosyal Güvenlik Kurumundan talep edebilirsiniz. Talebinizin reddedilmesi durumunda ise dava yolunu tercih ederek denetmen raporunu mahkeme kararı ile birlikte alabilirsiniz.
Kesilen Yetim Aylığı Tekrardan Bağlanır Mı?
Kesilen yetim aylığına ilişkin temelde 2 dava açabilirsiniz.
Bunlardan ilki SGK’nin düzenlemiş olduğu Denetmen Raporu neticesinde yetim aylığınızın kesilmesine karar verilmesi işleminin iptali davasıdır. Bu davayı kazanmanız halinde hem SGK’nin çıkarmış olduğu borç miktarından kurtulursunuz hem de aylığınız yeniden bağlanır.
İkincisi ise şayet Denetmen Raporu’nu ve diğer delilleri inceledikten sonra davayı kaybedeceğinizi düşünmeniz halinde SGK’nin işlemine karşı dava açmak yerine yeniden aylık talebinde bulunabilirsiniz. Yeniden aylık bağlanması talebiniz çok büyük ihtimalle SGK tarafından reddedilecektir. Bu ret kararına karşı dava açarak yetim aylığınızın yeniden bağlanmasını sağlayabilirsiniz.
Ancak önemle belirtmek gerekir ki sadece yetim aylığınızın yeniden bağlanması için dava açmanız durumunda SGK’nin çıkarmış olduğu borç miktarın karşısında sorumluluğunuz devam etmektedir.
Bu sebeple hangi davayı açacağınızı bir avukat ile değerlendirmekte fayda bulunmaktadır.
Konu ile ilgili daha fazla bilgi almak için İletişim sayfamız üzerinden bizlere ulaşabilirsiniz.