12. Yargı Paketi Neleri Kapsıyor?

Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 2025-2029 dönemini kapsayan 4. Yargı Reformu Strateji Belgesi’ndeki “Türkiye Yüzyılı Adaletin Yüzyılı” hedefleri doğrultusunda hazırlanan kanun teklifi (kamuoyunda bilinen adıyla 12. Yargı Paketi), TBMM Adalet Komisyonu gündemine geldi.

Bu geniş kapsamlı reform; hak arama hürriyetinin etkinleştirilmesi, yargılamaların makul sürede tamamlanması, hukuki güvenliğin artırılması ve özellikle Anayasa Mahkemesi (AYM) tarafından verilen iptal kararlarının oluşturduğu hukuki boşlukların doldurulması amacıyla hazırlandı.

Önemle belirtmek gerekir ki bu yazımızda yalnızca 22.06.2026 tarihinde TBMM’ye sunulan 12. Yargı Paketi’nin içeriği ile ilgili bilgi verilecektir. 12. Yargı Paketi’nin yasalaşma sürecinde değişen, kaldırılan ya da eklenen kısımlar olabileceği için teklifin yasalaştıktan sonra doğrudan Resmi Gazetede yayımlanan metni üzerinden yeniden ele alınması gerekmektedir.

Genel Gerekçe: Hedef Gecikmeyen ve Öngörülebilir Adalet

Paketin temel felsefesi; bilişim teknolojilerinden en üst düzeyde yararlanarak usul ekonomisini sağlamak, adalete erişimi kolaylaştırmak ve yargı süreçlerini sabote eden kötü niyetli uygulamaların önüne geçmektir. Düzenleme, geçmiş yıllarda yaşanan pratik aksaklıkları gidermenin yanı sıra mülkiyet hakkı ve kişisel verilerin korunması gibi anayasal hakları daha güçlü korumayı vadetmektedir.

Madde Madde 12. Yargı Paketi Düzenlemeleri

Madde 1: İdareye Karşı İcra Takibinde “Ön Başvuru” Şartı

Düzenleme: İdare aleyhine hükmedilen para, vekalet ücreti ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi yapılamayacak; öncelikle idareye yazılı başvuru yapılarak hesap numarası bildirilecek. İdare 1 ay içinde ödeme yapmazsa cebri icra takibi başlatılabilecek.

Gerekçe: İdareye ihbar yapılmadan açılan doğrudan icraların kamula getirdiği ek mali külfeti önlemek ve icra dairelerinin iş yükünü azaltmak.

Madde 2: Miras Kalan Taşınmazların Satışında Suistimal Önlemi ve Yeni Cezalar

Düzenleme: Ortaklığın giderilmesi davalarında ilk açık artırma sadece malik olan mirasçılar arasında muhammen bedelin %100’ü üzerinden yapılacak. Alıcı çıkmazsa ikinci artırma herkese açık ve %50 sınırıyla yapılacak. Ayrıca ihale bedelini süresi içinde yatırmayan kişiye teklif ettiği bedelin %5’i oranında idari para cezası verilecek; pay sahiplerinin teminat muafiyeti ise kaldırılacak.

Gerekçe: Uzun yargılamalar sonrasında kötü niyetli olarak fahiş teklifler verip ihaleyi patlatan pay sahiplerini engellemek ve aile mallarının öncelikle mirasçılarda kalmasını sağlamak.

Madde 3: Noterlik Evraklarının Dijital Gönderimi

Düzenleme: Mahkeme ve savcılıklarca noterlik evrak asılları istendiğinde, noter onaylı bir örneğini yerinde tutarak aslı gönderecek. Sadece örnek istendiğinde ise evrakı elektronik ortamda tarayıp güvenli elektronik imza ile gönderecek. Bu işlemlerden harç veya ücret alınmayacak.

Gerekçe: Noterlik evrak ve defterlerinin gizliliğini korumak ve adli süreçlerdeki bürokrasiyi hızlandırmak.

Madde 4: Danıştay Daire Sayısının Azaltılması Süresine Uzatma

Düzenleme: Danıştay daire sayısının 10’a düşürülmesi için tanınan azami süre 4 yıl uzatılarak 23 Temmuz 2030’a çekildi. Bu süreçte boşalan üyelerin yerine aynı sayıda yeni üye seçilebilecek.

Gerekçe: Danıştayın mevcut yoğun iş yükü dikkate alınarak kurumsal işleyişin sekteye uğramamasını sağlamak.

Madde 5: İdare Mahkemelerinde “Tek Hâkim” Sınırının Genişletilmesi

Düzenleme: İdare mahkemelerinde heyet yerine tek hâkimle çözümlenecek dava türlerinin kapsamı genişletilmektedir.

Gerekçe: İçtihadın yerleştiği ve heyetçe incelenmesine gerek bulunmayan uyuşmazlıkları hızlandırarak yargılama sürelerini kısaltmak.

Madde 6: İdari Yargıda İstinaf ve Dosya İade Usulü

Düzenleme: Bölge İdare Mahkemeleri (BİM), ilk derece mahkemesinin karar sonucunu doğru ancak gerekçesini yanlış bulursa kararı kaldırmadan gerekçeyi değiştirerek istinafı reddedebilecek. Dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderme (usulden bozma) sebepleri ise genişletilerek sınırlandırıldı.

Gerekçe: Sırf küçük usul eksiklikleri veya gerekçe hataları yüzünden dosyaların mahkemeler arasında mekik dokumasını engellemek, usul ekonomisini gözetmek.

Madde 7: AYM Kararı Doğrultusunda İdari Yargıda Temyiz Yolu

Düzenleme: BİM’in ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak “yeni bir hüküm kurduğu” kararlara karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde Danıştayda temyiz yolu açılmaktadır. Ancak tek hakimle görülen davalar ile bazı nitelikli işler bu kapsam dışında tutulmuştur.

Gerekçe: AYM’nin hak ihlali kararı uyarınca, vatandaşın kararları denetletme hakkını korurken Danıştayın aşırı iş yükü altında kalmasını önleyecek dengeli bir sistem kurmak.

Madde 8: Adli Tıp Kurumu Atama ve Görev Süreleri (AYM Ayarı)

Düzenleme: Adli Tıp İhtisas Kurulu başkan ve üyeliğine atanabilmek için tıp/diş hekimliğinde uzmanlık ya da alanında doktora derecesi şartı kanunla getirildi. Görev süreleri 4 yıl olarak sabitlendi.

Gerekçe: AYM’nin “bu konular Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile değil kanunla düzenlenmelidir” yönündeki iptal kararı doğrultusunda yasal belirlilik sağlamak.

Madde 9: Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınav Esasları

Düzenleme: Türkiye Adalet Akademisi tarafından verilecek eğitimler ile yapılacak sınavların usul, esas ve mazeret sınavı hükümleri kanuni güvenceye kavuşturulmaktadır. Sınavlar 100 tam puan üzerinden değerlendirilecektir.

Gerekçe: AYM tarafından “yönetmelikle düzenlenemez” gerekçesiyle iptal edilen sınav hükümlerinin kanunlaştırılması.

Madde 10: Gereksiz Bilirkişi Raporu İsteyen Hâkim ve Savcıya Disiplin Cezası

Düzenleme: Hâkimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği genel hukuki bilgiyle çözülmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvuran yargı mensuplarına “uyarma” disiplin cezası verilecek.

Gerekçe: Bilirkişilik müessesesinin suiistimal edilmesini önlemek, yargılamanın asli aktörünün hâkim olduğunu hatırlatmak ve davaları gereksiz masraf ile zaman kaybından kurtarmak.

Madde 11: Sözleşme Dışı Borçlarda Kanuni Faiz Oranına Yeni Kriter

Düzenleme: Faiz miktarı sözleşmeyle belirlenmemiş hallerde faiz oranı; TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı reeskont oranının %80’i üzerinden hesaplanacak. Yıl ortasında büyük dalgalanma olursa revize edilecek.

Gerekçe: AYM’nin, enflasyon karşısında paranın değer kaybını telafi etmeyen sabit faiz oranını mülkiyet hakkına aykırı bularak iptal etmesi üzerine alacaklı ve borçlu arasında adil bir denge kurmak.

Madde 12 & 13: Vesayet Altındaki Kişilerin Mallarının Elektronik Satışı

Düzenleme: Kısıtlıya (vesayet altındaki kişilere) ait taşınır ve taşınmaz malların satışı UYAP entegreli elektronik satış portalı üzerinden gerçekleştirilecek.

Gerekçe: Fiziki yer kısıtlamasını kaldırıp daha fazla kişinin artırmaya katılımını sağlayarak, kısıtlının malını rekabetçi ortamda en yüksek değerden satmak ve menfaatini korumak.

Madde 14: Genetik İnceleme (DNA) Verilerinin Saklanması ve İmhası

Düzenleme: Moleküler genetik inceleme sonuçları kimliksizleştirilerek özel bir sisteme kaydedilecek. Beraat/takipsizlik durumunda derhal; mahkûmiyet durumunda ise kesinleşmeden 20 yıl sonra Cumhuriyet savcısı huzurunda tamamen imha edilecek.

Gerekçe: AYM’nin verilerin saklanma sürelerindeki belirsizliği yasal güvenceden yoksun bularak kişisel verilerin korunması hakkı kapsamında verdiği iptal kararını karşılamak.

Madde 15: Dijital Veriler (Bilgisayar/İmaj Aramaları) İçin Saklama Sınırı

Düzenleme: Ceza davalarında bilgisayarlardan ve kütüklerden el konulan dijital veriler adli emanette korunacak, kararın kesinleşmesinden itibaren en geç 15 yıl içinde imha edilecek. İlgili kişi haklı neden varsa daha önce de silinmesini talep edebilecek.

Gerekçe: Bilgisayarlarda arama ve kopyalamayı düzenleyen CMK 134’ün tümüyle iptal edilmesi nedeniyle, veri güvenliği ve veri sahibinin haklarını koruyan yepyeni bir yasal çerçeve oluşturmak.

Madde 16: İşkence ve Kötü Muamelede HAGB Yasağı

Düzenleme: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) müessesesi; işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında artık kesinlikle uygulanamayacak.

Gerekçe: AYM’nin, bu tür ağır suçlarda HAGB verilmesinin faillere fiilleriyle orantısız cezasızlık algısı yarattığı ve mağdur haklarını ihlal ettiği yönündeki kararına uyum sağlamak.

Madde 17: Kaçak Sanıklara Yeniden Yargılanma Güvencesi

Düzenleme: Kaçak sanık hakkında gıyabında bir güvenlik tedbirine karar verilirse, sanık mahkemede bizzat hazır bulunmak kaydıyla savunma hakkını kullanmak istediğini belirterek yargılamanın yenilenmesini talep edebilecek.

Gerekçe: Kaçak sanığın gıyabında alınan kararlara karşı etkili bir savunma ve itiraz yolu sunulması gerekliliği.

Madde 18: Yargıtay Başsavcılığı İtiraz Süresinin 3 Aya Çıkarılması

Düzenleme: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın ceza daireleri kararlarına karşı olağanüstü itiraz süresi, dosyanın Başsavcılığa fiziki intikalinden itibaren 1 aydan 3 aya çıkarıldı ve kapsamı netleştirildi.

Gerekçe: Çok sanıklı, kapsamlı ve karmaşık dosyalarda 1 aylık sürenin yetersiz kalması nedeniyle hak arama hürriyetini genişletmek.

Madde 19: Tazminat Hesaplarında Adil Faiz Dönemi (Karar Tarihi Esası)

Düzenleme: Destekten yoksun kalma ve çalışma gücü kaybı tazminatlarında; geleceğe yönelik (bilinmeyen) dönem hesaplarına haksız fiil tarihinden değil, “karar tarihinden” itibaren faiz işletilecek. Tahkikata kadar yapılan ara ödemeler ise oransal olarak mahsup edilecek.

Gerekçe: Henüz kazanılmamış hayali gelecekteki paraya geçmişten faiz işleterek borçlu üzerinde fahiş ve yıkıcı mali külfetler oluşmasını engellemek, sistemde adil denge kurmak.

Madde 20 & 21: “Belirsiz Alacak Davası” Kaldırıldı, Kısmi Dava Güçlendirildi

Düzenleme: Uygulamada büyük karmaşaya sebep olan belirsiz alacak davası tamamen yürürlükten kaldırıldı. Buna karşılık, “Kısmi Dava” açan tarafa, ıslah hakkını harcamaksızın tahkikat sonuna kadar bakiye alacağını talep etme hakkı verildi ve zamanaşımının tüm alacak için davanın en başından itibaren kesileceği hükme bağlandı.

Gerekçe: AİHM ve AYM’nin kısmi davalarda bakiye alacağın süreç içinde zamanaşımına uğramasını “mahkemeye erişim hakkının ihlali” olarak görmesi üzerine, belirsiz alacak davasının sağladığı faydaları kısmi davaya entegre ederek mağduriyetleri bitirmek.

Madde 22: Yazılı Yargılamada Duruşma Arası En Fazla 3 Ay Olacak

Düzenleme: Hukuk mahkemelerinde yazılı usule tabi davalarda duruşmalar arasındaki süre kural olarak 3 ayı geçemeyecek. Bilirkişi veya istinabe gibi zorunlu hallerde ise hâkim tutanağa somut gerekçe yazarak bu süreyi aşabilecek.

Gerekçe: Hâkimin dosyadan uzaklaşmasını önlemek, yargılamaları hızlandırmak ve makul sürede yargılanma hakkını korumak.

Madde 23: E-Duruşmada Islak İmza Esnekliği

Düzenleme: Ses ve görüntü nakliyle (e-duruşma) uzaktan katılan vekiller/taraflar için ikrar, yemin, feragat, kabul ve sulh beyanları hariç olmak üzere tutanağa elle atılan imza zorunluluğu kaldırıldı.

Gerekçe: Coğrafi uzaklık veya fiziki engel yaşayan kişilerin dijital imkanlarla mahkemeye erişimini kolaylaştırmak.

Madde 24 & 25: Mahkemelerin Birleştirme Kararına Doğrudan İstinaf Yolu

Düzenleme: Aynı yargı çevresindeki mahkemeler arasında verilen dava birleştirme kararları ancak “kesinleştiğinde” diğer mahkemeyi bağlayacak. Vatandaş, davanın nihai sonucunu beklemeden birleştirme kararına karşı doğrudan müstakil istinaf yoluna başvurabilecek.

Gerekçe: AYM’nin birleştirme kararlarının doğrudan bağlayıcı olmasını “kanuni hâkim ilkesine” aykırı bulması üzerine taraflara doğrudan denetim hakkı tanınması.

Madde 26: İstinafın Yeni Kararlarına Karşı Kesinlik Sınırı Ayarı

Düzenleme: Bölge Adliye Mahkemesi (BAM), ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp ilk kez kendisi esastan yeni bir karar verirse, bu kararın miktarı yasal parasal sınırın üzerindeyse doğrudan temyiz edilebilecek.

Gerekçe: AYM’nin “istinafın ilk defa verdiği esasa ilişkin kararlara temyiz yolunun kategorik olarak kapatılması hak arama hürriyetine aykırıdır” iptal kararının karşılanması.

Madde 27: Sırf Yetki/Görev Hatası Yüzünden Yargıtay Dosya Bozamayacak

Düzenleme: Bölge Adliye Mahkemeleri istinaf aşamasında görev ve yetki hatalarını düzeltebildiği için, bu aşamadan sonra Yargıtay sadece görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle bozma kararı veremeyecek.

Gerekçe: Yıllarca süren davaların en son aşamada sırf “mahkeme yetkisizmiş” denilerek en başa dönmesini engellemek ve davaları makul sürede bitirmek.

Genel Değerlendirme

12. Yargı Paketi, Türk hukuk sistemini AYM standartlarına uyumlu hale getirmek ve yargı hızını artırmak adına atılmış kritik bir adımdır. Özellikle belirsiz alacak davasının kaldırılması, gereksiz bilirkişi raporu isteyen hâkimlere ceza getirilmesi ve e-duruşma kolaylıkları önümüzdeki dönemde adliyelerdeki pratik işleyişi derinden etkileyecektir.

Söz konusu reformun getirdiği en radikal dönüşümlerden biri de mülkiyet hakkı, kişisel verilerin korunması ve adil yargılanma ilkeleri çerçevesinde anayasal güvencelerin tahkim edilmesidir. 12. Yargı Paketi, özellikle Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları neticesinde oluşan yasal boşlukları doldururken; dijital verilerin saklanma sürelerine sınır getirilmesi, işkence ve kötü muamele suçlarında HAGB yasağının uygulanması gibi insan hakları odaklı adımlarla öne çıkmaktadır. Bunun yanı sıra, sözleşme dışı borçlardaki kanuni faiz oranlarının enflasyonist dinamikler gözetilerek yeniden yapılandırılması, ekonomik ilişkilerde taraflar arasında uzun süredir eksikliği hissedilen hakkaniyetli bir dengenin kurulmasına öncülük edecektir.

Makro düzeyde bakıldığında bu düzenlemeler, sadece mevzuattaki teknik aksaklıkları gidermekle kalmayıp adalet mekanizmasına olan toplumsal güveni artırmayı da hedeflemektedir. 12. Yargı Paketi ile hayata geçirilen idari yargıda tek hâkim sınırının genişletilmesi, duruşma aralarının üç ayla sınırlandırılması ve usul hataları nedeniyle dosyaların mahkemeler arasında gereksiz yere mekik dokumasının engellenmesi, vatandaşın adalete erişimini doğrudan kolaylaştıracaktır. Sonuç olarak bu reform süreci, bürokrasiyi azaltan pratik çözümleri ve teknolojik entegrasyonuyla Türkiye’de daha öngörülebilir, hızlı ve çağdaş bir hukuki altyapının inşasına zemin hazırlamaktadır.

12. Yargı Paketi’ne ait tüm maddelere ve gerekçelere ulaşmak için TBMM Kanun Teklifleri sayfasına gidebilirsiniz.

Konu ile ilgili daha fazla bilgi almak için İletişim sayfamız üzerinden bizlere ulaşabilirsiniz.